STAT KR

H30 – Hartkloppingen (STAT-samenvatting)

Definitie

Subjectieve, onaangename gewaarwording van de hartslag: bonzen, te snel, onregelmatig, of gevoel van overslaan. Prevalentie: 8% van de bevolking; 9/1000 patiënten/jaar nieuw bij de huisarts. Vrouwen 2× vaker dan mannen.

Differentiaaldiagnose

Cardiaal (~43%)

CategorieDiagnosen
ExtrasystolieBoezem- en kamerextrasystolen (onschuldig als geïsoleerd)
Regelmatige SVTSinustachycardie (v), AVNRT (v), boezemflutter (z), boezemtachycardie (z), AVRT/WPW (z)
Onregelmatige SVTBoezemfibrilleren (v) — klinisch belangrijkste!
VentriculairKamertachycardie (z) — vrijwel altijd bij beschadigd hart
BradycardieSick sinus syndroom, AV-blok (graad I–III), sporthart
StructureelKlepafwijkingen, hypertrofische cardiomyopathie

Extracardiaal (~40%)

  • Psychiatrisch (30%): paniekaanval, angststoornis, depressie, somatisatie
  • Metabool: hyperthyreoïdie, anemie, hypoglykemie, feochromocytoom
  • Medicatie/middelen: bètamimetica, vasodilatantia, antiaritmica, digitalis, cafeïne, nicotine, cocaïne, amfetamine
  • Overig: koorts, zwangerschap, shock

Onverklaard (~16%)

🚩 Rode vlaggen (alarmsignalen)

  • Output-falen tijdens aanval: syncope, ademnood, hypotensie
  • Symptomatische bradycardie < 40/min (zonder sporthart)
  • Tachycardie bij een reeds beschadigd hart (→ denk ventriculair!)
  • Cannon waves in de halsvenen bij tachycardie
  • Familiaire belasting: acute hartdood of onverklaarde wegrakingen op jonge leeftijd (< 45 jaar) → denk aan hypertrofische cardiomyopathie, lang QT-syndroom

Anamnese (7 kernpunten)

PuntVraagDiagnostische waarde
1. FrequentieSnel / normaal / traag?>200/min → SVT; <40 zonder sporthart → ventriculair escape
2. RegelmaatRegelmatig of onregelmatig?Volkomen irregulair → boezemfibrilleren; enkele irregulaire slagen → extrasystolie
3. Begin & eindeGeleidelijk of plotseling?Geleidelijk → sinustachycardie; plotseling → paroxismale SVT/VT
4. Begeleidende klachtenSyncope, dyspnoe, polyurie, angina, duizeligheid?Polyurie → SVT; syncope → hemodynamisch significant
5. Medicatie/middelenWelke medicatie? Koffie, drugs?Antiaritmica, bètamimetica, cocaïne → aritmogeen
6. OmstandighedenInspanning, rust, emotie, nachtelijk?Inspanning → VT bij structureel hart of lang QT; rust/liggend → extrasystolen bewuster gevoeld
7. FamilieanamnesePlotse hartdood < 45 jaar?Erfelijke ritmestoornis, HCM

Tip: Laat de patiënt het ritme tikken op tafel! Of leer pols voelen voor volgende aanval.

Let op: Vagusstimulering (Valsalva) stopt aanval → wijst op AV-nodale re-entry. Vertraagt maar stopt niet → supraventriculair ritme.

Lichamelijk onderzoek

OnderzoekBevindingBetekenis
BloeddrukHypotensie tijdens aanvalHemodynamisch compromis → alarmsignaal
HalsvenenCannon waves (intermitterend)Kamerextrasystole of VT (AV-dissociatie)
Frog sign (elke slag cannon wave)AVNRT
PolspalpatieVolledig irregulair + inaequaalBoezemfibrilleren (spec 99%, sens 50%)
PolsdeficitBoezemfibrilleren of extrasystolen
Verdwijnt irregulariteit na inspanning?Ja → extrasystolen; nee → boezemfibrilleren
AuscultatieWisselende luidheid S1 bij regulair ritmeVT (door AV-dissociatie)
Midsystolische click + souffleMitralisprolaps
Luid systolisch geruisHypertrofische cardiomyopathie

Aanvullend onderzoek

Eerste lijn

OnderzoekIndicatie
12-kanaals-ECGAltijd; maar alleen diagnostisch tijdens klachten (slaagt bij slechts 31%)
Rust-ECG (buiten aanval)Nuttig voor: geleidingsstoornissen, WPW-patroon, lang QT
1-kanaals-ECG (AliveCor/Kardia, MyDiagnostick)Laagdrempelig; patiënt kan zelf meten bij klachten; sens 98%/spec 87% voor AF
Event-recorderBij paroxismale klachten; diagnose bij 83% die Holter miste; 80% diagnose binnen 2 weken
Holter (24–48u)Continue bewaking; ook asymptomatische episodes; beperkt bij zeldzame aanvallen
LabHb (anemie), TSH (schildklier), glucose (hypoglykemie) — op indicatie

Tweede lijn

OnderzoekIndicatie
Implantable loop recorder (ILR)Sporadische klachten (< 1×/maand), onverklaarde syncope
Elektrofysiologisch onderzoek (EFO)Sluitstuk diagnostiek; lokalisatie + mogelijkheid tot ablatie
ECG-pleister (patch)Langdurige registratie, vooral voor AF-detectie

Behandelplan (samengevat)

DiagnoseBeleid
Extrasystolen (geïsoleerd)Geruststelling; geen behandeling nodig
BoezemfibrillerenNHG-standaard: ritme- of frequentiecontrole + anticoagulantia (CHA₂DS₂-VASc) ter preventie ischemisch CVA
SVT (AVNRT/AVRT)Vagusstimulatie; zo nodig adenosine; verwijzing voor ablatie
KamertachycardieSpoedverwijzing cardioloog; vaak bij structureel hart
Bradycardie (symptomatisch)Verwijzing; mogelijk pacemaker
Extracardiale oorzaakBehandel de onderliggende oorzaak (schildklier, anemie, medicatie staken)
PsychiatrischPositief stellen van diagnose; gerichte behandeling; cave te snelle labeling als paniek bij jonge patiënten (67% SVT-patiënten heeft ook paniekklachten!)
SOLK/functioneelGeruststelling na adequate diagnostiek; aandacht voor somatisatie en stress

Valkuilen voor de STAT

  1. Paniek ≠ uitsluiting cardiaal: 67% van SVT-patiënten heeft ook paniekklachten → stel beide diagnosen positief
  2. ECG buiten aanval is vaak normaal — dat sluit een ritmestoornis niet uit
  3. Boezemfibrilleren kan asymptomatisch zijn — eerste presentatie kan een CVA zijn
  4. Oudere patiënt: hogere kans op cardiale oorzaak (AF verdubbelt per decennium)
  5. Beschadigd hart + tachycardie: denk aan ventriculaire origine → urgentie
  6. Familieanamnese niet vergeten: plotse dood < 45j → erfelijke ritmestoornis
  7. Polspalpatie: volledig irregulair + inaequaal = hoge specificiteit (99%) voor AF