H33 — Acute Buikpijn (Samenvatting)

Kernbegrippen

• Acute buik: spoed medische beslissing nodig (operatie of andere behandeling)
• Acute buikpijn: acuut ontstaan, niet-traumatisch, meestal < 5 dagen
• 85-90% diagnose op basis van anamnese + lichamelijk onderzoek

Pathofysiologie — 3 types pijn

Referred pain (belangrijk!)

• Schouder → diafragmaprikkeling (cholecystitis, EUG)
• Rug → pancreatitis, ulcus duodeni, AAA
• Lies/dijbeen → niersteen, hernia inguinalis
• Bovenbuik → myocardinfarct (via C4!)

Meest voorkomende oorzaken (huisartsenpraktijk)

De belangrijkste aandoeningen

Appendicitis

• Eerst pijn bovenbuik → later rechtsonder (pijnverschuiving!)
• Anorexie, misselijkheid, temp 37.5-38.5°C
• McBurney punt, défense musculaire
• Continue pijn (geen pijnvrij interval)

Cholecystitis / Galstenen

• Pijn rechterbovenbuik → uitstraling rechterschouderblad
• Misselijkheid, braken, bewegingsdrang (koliek)
• Bij cholecystitis: + koorts + peritoneale prikkeling
• Diagnose: echo

Diverticulitis

• Scherpe, stekende pijn links onderin
• Ongecompliceerd vs gecompliceerd (ileus, perforatie, infiltraat)
• CRP helpt differentiëren
• Diagnose: echo/CT

Pancreatitis

• Pijn bovenbuik → uitstraling rug/linkerzij
• Voorovergebogen houding geeft verlichting
• Misselijkheid, braken

AAA (gebarsten aneurysma)

• Pijn epigastrio/onderbuik/rug/flank
• Pulserende massa in bovenbuik
• Shock! → spoed vaatchirurg

PID (Pelvic Inflammatory Disease)

• Pijn onderbuik + koorts
• Slingerpijn, fluor
• Meestal SOA-gerelateerd

Alarmsignalen 🚨

• Hypotensie / shock
• Pulserende tumor bovenbuik
• Plankharde buik
• Hoge koorts

Lichamelijk onderzoek — checklist

1. Algemene indruk: ziek? stilliggen? bewegingsdrang? voorovergebogen?
2. Vitale functies: pols, RR, temp, saturatie, bewustzijn
3. Inspectie: littekens, opgezet, zichtbare peristaltiek, liezen
4. Auscultatie: stille buik (peritonitis) vs hoog klinkend (obstructie)
5. Percussie: pijn = peritoneale prikkeling, opgeheven leverdemping = vrije lucht
6. Palpatie:
   • Drukpijn McBurney → appendicitis
   • Loslaatpijn / Blumberg → peritoneale prikkeling
   • Défense musculaire → onwillekeurige spierspanning
   • Carnett’s teken → buikwand vs intra-abdominaal
   • Nierloges → pyelitis, hydronefrose
   • Liezen → hernia

Anamnese — structuur

1. Aard: koliek vs continu vs scherp
2. Lokalisatie: waar max pijn? uitstraling? verschuiving?
3. Tijdsbeloop: peracuut (perforatie) vs geleidelijk (peritonitis)
4. Intensiteit: hevig = vaatlaesie/perforatie/koliek
5. Invloeden: bewegen, voeding, mictie, defecatie, menstruatie, houding
6. Koorts: licht (appendicitis) vs hoog (peritonitis/pyelo/salpingitis)
7. Bijkomend: braken, anorexie, diarree, melaena, ontkleurde ontlasting

Leeftijd-specifiek

• Kinderen: gastro-enteritis, lymfadenitis mesenterialis, obstipatie, appendicitis
• Ouderen: obstipatie, diverticulitis, UWI, cholecystitis, ileus, vasculair, maligniteit

Aanvullend onderzoek

• Urineonderzoek (altijd)
• CRP + leukocyten (bij twijfel peritoneale prikkeling)
• Zwangerschapstest (vrouwen fertiele fase)
• Echo (gal-/nierstenen, darmobstructie)
• CT-scan (toenemend gebruik)